Son günler de öğrenci arkadaşlarımın bana gönderdikleri mailler olsun, birebir söylemleri olsun hepsi aynı. Biz hamal değiliz Recep Bey lütfen stajyer sorununa değinin, bu sorun çok önemli, tüm öğrenci arkadaşlarımız bu sorun yüzün den eğitim aldığı meslek alanlarından soğumaya başladılar.

Özellikle Ege Üniversitesindeki konferansıma giderken yaşadığım bir olay bana bu sorunun önemini ve ciddiyetini gündeme taşımaya karar vermeme neden oldu.

İstanbul havalimanına yolculuk esnasın da Metroda tanıştığım genç bir arkadaşımız bu sorunu bana öyle bir anlattı ki, inanın hani derler ya kanımı dondurdu o derece yani.

Genç arkadaşımız on yedi yaşında, turizm otelcilik lisesi son sınıf öğrencisi. Kendisinin hararetli telefon konuşmasına şahit oldum önce. Konuşmalarında otel, turizm ve stajyer kelimeleri geçince meraktan sordum.

Öğrenci misin, turizm okulumu?
Buruk bir ses tonu ile maalesef yanıtını verdi. Neden maalesef sorusunu sorduğuma inanın duyduklarımdan sonra pişman oldum ama son söylediği cümleler ise insanı hırslandıran cinsten.

Biraz önceki telefon ile konuştuğu kişinin stajyerlik yaptığı otelin F&B müdürü olduğunu, tekrar bu sene kendisini otele stajyer olarak istediğini, bunun için okulu ile görüşeceğini belirttiğini ama kendisinin tekrar o otele gitmek istemediğini dile getirdi.

Niçin? Sorusuna ise, F&M müdürünün daha öncesin de patronunun şoförü olduğunu, patrona yakınlığından dolayı otelde F&M müdürlüğü görevine getirildiğini, meslekten hiç anlamadığını, kendilerine eziyet ettiğini, fazla çalıştırdığını, argo kelimeler kullandığını, eğitici ve öğretici olmadığını ve bu F&M müdürü yüzünden meslekten nefret edecek duruma geldiğini söyledi.

Anladığım kadarı ile okul bitince Üniversitede aynı alanı düşünmeyeceksin sözüme öyle bir cevap verdi ki, inanın duygulandım. Turizm otelcilik yüksek okulunu okuyacağını, okulu bitirdikten sonra ise stajyerlik yaptığı otele Genel Müdür olabilmek için büyük bir hırsla çalışacağını, otelde Genel Müdür olunca F&M müdürünü işten atarak yerine eğitimli birisini alacağını söyledi.

Bu öğrenci arkadaşıma, büyük azminden, sorunla savaşacağı şeklinde karar verdiğinden dolayı kutluyor ve kendisine teşekkür ediyorum. Böyle arkadaşlara gerçekten bu sektörün çok ihtiyacı var.

Bu sorunun temeline yani daha derinine inmek için Üniversite ve diğer öğrenci arkadaşlarımıza konu ile ilgili bir metin gönderdim. Öğrenci arkadaşlarımızın yüzlercesinden bu sorun ile mesaj aldım. Bu mesajlardan aşağıda olanları sadece bir kaçı mesajları olduğu gibi ekledim.


Oğuz Yüksel; TRAKYA ÜNİVERSİTESİ KEŞAN MYO öğrencisiyim geçen yaz stajımı çeşme ……….? otelin de yaptım benim çektiğim sıkıntı stajyerlerin üstler tarafından ezilmesiydi. Fazla mesai yapılıyordu, öğretici işler yapılmıyordu ve "stajını yakarız" diye şantaj yapılıyordu. Yani stajım bir turizm öğrencisi olarak pek sağlıklı geçmedi benim dileğim benden sonraki turizm öğrencilerinin daha iyi staj yapmalarıdır.

Tuğçe Melek; Ben 2009´da ön lisans bitirdim. Bölümüm Turizm ve Otel İşletmeciliği
Lisede de ağırlama ve gıda teknolojisi okudum.

Stajyerlik yaptığım yerlerdeki sorunlar bizi eğitim amaçlı değil de, komi gibi kullanıyorlardı. Kendi işlerini hallettiriyorlardı. Gerek mutfakta gerek Restaurantta. Bir şey öğrenmek istesem hep bir işleri çıkıyordu, ya grup geliyordu, ya da izine denk geliyordu. Ben düzgün eğitim alamamaktan şikayetçiyim.

Niyazi Cançelik; Bu konuda zamanında çok sıkıntı çekmiş birisi olarak, sözlerimi dile getirmek isterim. Staj yaparken yaşadığım en büyük sorun çalıştığım yöneticiler tarafından diğer personellerden ayrı bir muamele görmekti. Düşük ücretle çalıştırmalarının yanı sıra sanki bazı şeylere mecburmuşuz gibi her işi her koşulda yaptırıyorlardı, uzun mesailerin ardı arkası kesilmiyordu.

İşletmelerin genel düşüncesi ucuz personelle çalışmak ve bunu da genellikle stajyerlerden karşılıyorlar, bunun yanında iş sigortasını da okul kendisi yaptığı için pek fazla sorumluluk almıyorlar. Herhangi bir sorunun olduğunda ve yönetimle irtibata geçtiğinde üstü kapalı olarak ´´şöyle olursa stajınız yanar böyle olursa okulunuza söyleriz´´ diye öğrenciyi çekindirip direktif sözlerle iş yaptırıyorlar. Çoğu işletme stajyerlerin maaşlarını bile ödemiyor, bir yasal sözleşme yapılmıyor, yani stajyerin maaşını alması işletmenin insafına kalmış bir şey. Bu sorunun kesinlikle çözüme getirilmesi gerekmektedir.

Sorunların temeline bakıldığında stajyer öğrencilerin stajlarını eğitim aldığı alanda yapmadığı, fazla çalıştırıldıkları, kendilerine eziyet edildiği, diğer çalışan personellerden farklı muamele gördükleri, çok az para aldıkları hatta bazı yerlerden hiç para alamadıkları, üstü kapalı “ stajını yakarım yoksa”  vb yöneticilerin ibarelerine maruz kaldıkları ve bazı durumlara zorlandıkları, okulların denetim yapmadıkları, sorunların temelini oluşturuyor.

İşletmelerin bugünler de personel maliyetlerini aşağı çekmek için, düşük maaşla çalışan stajyerler ile işletmelerdeki boşlukları doldurduğunu görüyoruz. İşletmeler de stajyerlere bu kadar ihtiyaç var, peki bu sorunlar niçin, sektöre yakışmayan çirkin bu olumsuzluklar niçin?

Yönetici arkadaşlar bizler ne yapıyoruz diye soralım kendimize? Hepimiz profesyonel yöneticileriz, hepimiz aynı olumsuzlukları zamanın da yaşamasak ta birçoğumuz yaşamıştır beklide, yaşayarak gördüğümüz olumsuzlukları, ben yaşadım sende yaşayacaksın, hayatın bu cilvesi diyerek başkalarına yaşatmamız egoistlik değimli? Hangi çağda yaşıyoruz?

Sevgili okul müdürleri bu olumsuzluklarda, bu hatalar da sizin payınız ne kadar bunu düşündünüz mü? Neden bu sorun ile ilgili önlemler alınmıyor? Bu sorunları yaşayan öğrencilerinizden gelen şikayetleri değerlendirmeyip, neden aynı otele bir sonraki yıl stajyer olarak başka öğrencileri gönderiyorsunuz?

Bu sorun ile ilgili sistemi oluşturun, bu sorunların arkasın da durun, bu sorunları çözmek tamamen sizde sonuçlanacaktır. Stajyer öğrencilerinizden aldığınız bilgileri değerlendirin, bu olumsuzlukları yaşadığınız otellere ve işletmelere kesinlikle “ black list “ oluşturarak uzun süre bu işletmelere stajyer göndermeyin. Gerekirse devletten teşvik talep edin, okul adına otel açılmasını ve diğer alanlarda işletmeler açılması gerektiğini vurgulayın. Her üniversitenin adı altın da oteller ve işletmeler kurulsun. Okulların uygulama otelleri yeterli değil veya kadar yeterli oda başka bir sorun.


Geleceğin profesyonel turizmcileri olarak gördüğümüz öğrenci arkadaşlarımıza hamallık yaptırmaktan, yaptırılmasından vazgeçmeliyiz ve vazgeçirtmeliyiz.
 
Recep Arısoy
Profesyonel Otel Yöneticisi