Turist Rehberliği Dergisi’nin 2025 yılı 8. cilt 1. sayısında yayımlanan “Turist Rehberliğinde Mesleki Sorunlar: Afyonkarahisar Örneği” başlıklı çalışmada; turist rehberleri, seyahat acentaları ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yetkililerinin görüşleri analiz edildi.

Rehberlerin En Büyük Sorunu: Kaçak Rehberlik ve Yasa İhlalleri

Araştırmaya katılan turist rehberlerinin en fazla dile getirdiği sorun, yasadışı (kaçak) rehberlik faaliyetleri oldu. Çalışma kartı olmayan kişilerin özellikle Frig Vadisi ve Ayazini başta olmak üzere turistik alanlarda rehberlik yapmasının, mesleği icra eden rehberler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu vurgulandı.

Rehberler, bazı acentaların bilinçli şekilde bu kişileri tercih ettiğini ve denetimlerin yetersiz kaldığını belirtiyor.

Gelir Belirsizliği ve Taban Ücret Baskısı

Araştırmada öne çıkan bir diğer başlık ise ekonomik güvencesizlik.

Turist rehberleri.

· Taban yevmiyenin altında çalışmaya zorlandıklarını,

· Rehberli turların düzensiz olduğunu,

· Sabit ve öngörülebilir bir gelir elde edemediklerini ifade ediyor.

Bu durumun hem mesleki motivasyonu düşürdüğü hem de rehberleri yasaya aykırı uygulamalara itebildiği belirtiliyor.

Turist Güvenliği Açısından Ciddi Açıklar Var

Araştırmada, Afyonkarahisar’daki bazı ören yerlerinde turist güvenliğine yönelik önlemlerin yetersiz olduğu da tespit edildi.

Korkuluk bulunmayan merdivenler, yönlendirme eksiklikleri ve altyapı yetersizlikleri özellikle dikkat çekiyor.

Bu durumun hem turist güvenliği hem de rehberlerin hukuki sorumluluğu açısından risk oluşturduğu vurgulanıyor.

Seyahat Acentaları: Nitelikli Rehber Bulmakta Zorlanıyoruz

Araştırmaya katılan seyahat acentaları ise en büyük sorun olarak yeterlilik ve nitelik eksikliğini öne çıkarıyor.

Acenta temsilcileri;

· Kalifiye rehber sayısının yetersiz olduğunu,

· Bazı turların rehbersiz yapıldığını,

· Eğitim–sektör iş birliğinin zayıf kaldığını dile getiriyor.

Bu tablo, rehberler ile acentalar arasında karşılıklı bir güven sorunu yaşandığını da ortaya koyuyor.

Kamu Tarafında İletişim Kopukluğu Tespiti

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile yapılan görüşmelerde ise mali kısıtlar ve iletişim sorunları öne çıktı.

Araştırmada, kurumun daha çok yatırım ve altyapıya odaklandığı; ancak rehberlik hizmetlerinin sahadaki sorunlarına yeterince temas edemediği değerlendirildi. Paydaşlar arasında ortak bir masa ve sürekli iletişim mekanizmasının eksikliği dikkat çekiyor.

Araştırmanın Sonucu Net: Sistemsel Bir Sorun Var

Çalışmanın sonuç bölümünde, Afyonkarahisar’daki turist rehberliği sorunlarının bireysel değil sistemsel olduğu vurgulanıyor.

Öne çıkan temel sorunlar şöyle sıralanıyor:

· Kaçak rehberlik faaliyetleri

· Taban ücret altında çalışma

· Gelir istikrarsızlığı

· Denetim yetersizliği

· Rehber–acenta–kamu arasında iletişim kopukluğu

Araştırmacılar, mesleki denetimlerin artırılması, sürekli eğitim programlarının hayata geçirilmesi ve rehberlerin destinasyon yönetiminde daha aktif rol alması gerektiğine dikkat çekiyor.